Architektura: warstwy i typy na ich granicach

Ten dokument wylicza warstwy, przez które przechodzi zdanie w obu kierunkach. Nazywa przy tym typ wyniku, który jedna warstwa przekazuje dalej. Uzasadnień tu nie ma. Mechanikę toru gramatycznego opisuje parsowanie.md, a cenę tego toru opisuje design-notes.md. Poziomy kompilatora opisuje sklad.md. Cenę warstwy rozstrzygającej liczy disambiguation.md, a jej zalążek opisuje rozstrzyganie.md. O tym, co jest budowane, mówi roadmap.md.

Warstwy wyszły z pisania kodu, a nie z projektu spisanego przed nim. Granice między warstwami są granicami modułu albo granicami pakietu. Kolejność warstw wychodzi tu z importów. Jedno miejsce przeczy w niej temu, po co warstwa rozstrzygająca powstała.

Warstwa albo wnosi wieloznaczność, albo ją zdejmuje

Wieloznaczność porządkuje pięć warstw, bo o samą wieloznaczność wolno zapytać każdą warstwę osobno. Morfologia i składnia ją wnoszą: słownik daje czytania formie, a gramatyka daje je zdaniu. Znaczenie ją zdejmuje, bo łączy czytania, które mówią to samo. Tekst robi jedno i drugie, i to jest jedyna warstwa o dwóch kierunkach. Zdejmuje, bo odrzuca czytania sprzeczne z akapitem. Wnosi, bo zaimek wskazuje na rzecz nazwaną w zdaniu obok, więc wybór między dwiema takimi rzeczami powstaje dopiero na tym poziomie, a rozbiór zdania z zaimkiem nie ma go z czego zobaczyć (subset.md). Werdykt nie wnosi wieloznaczności i nie zdejmuje jej, bo jest wypowiedzią o czterech warstwach pod nim.

Podział ten nie pokrywa się z podziałem na tory. Każdy tor przechodzi wszystkie pięć warstw w przeciwnym kierunku. Dwie warstwy powtarzają się w obu torach.

Pięć warstw toru gramatycznego

warstwa	gdzie	wejście	wyjście
morfologia	olski/morph.py, olski/projekt.py, olski/słownictwo.py, olski/segmentacja.py	napis	Segment, czyli krawędzie grafu segmentacji
składnia	olski/grammar.py, olski/parse/	krawędzie grafu	Node, po jednym na czytanie
znaczenie	abstrahuj w olski/skład/rozbiór.py	Node	Odczyt, czyli drzewa Zdanie wraz z powodami
tekst	olski/rozstrzyganie.py, olski/odniesienia.py	wybory wraz z Sąsiedztwo, zaimki wraz ze zdaniem obok	Rozstrzygnięcie albo wybór z powrotem, Odniesienie przy zaimku
werdykt	Verdict w olski/werdykt.py	Result	status, role i to, co zostało otwarte

Nazwy trzeciej i czwartej warstwy nie są nazwami mechanizmu, a poziomu, na którym pytanie o wieloznaczność przestaje mieć tę samą odpowiedź. Dwa czytania o różnym kształcie znaczą niekiedy to samo i o tym mówi warstwa trzecia, której kryterium tożsamości opisuje subset.md. Niekiedy dwa czytania o różnym znaczeniu rozstrzyga zdanie obok. Mówi o tym warstwa czwarta. Co takie zdanie rozstrzyga, wycenia disambiguation.md.

Warstwa rozstrzygająca wydaje zawężenie z powodem, a nie znaczenie

Typ tej warstwy jest trudniejszy od typów czterech warstw pozostałych, bo tamte warstwy wydają strukturę, a ta warstwa wydaje odpowiedź o strukturze. Sygnatura tej warstwy w olski/rozstrzyganie.py odpowiada wprost: wybór wraca zamknięty wraz z powodem albo wraca otwarty. Milczenie jest zatem wartością, a nie brakiem odpowiedzi, i żąda tego od tej warstwy hipoteza, pod którą odpowiedź przychodzi z powodem albo nie przychodzi wcale.

Trzy własności wychodzą z takiego typu, a nie z rankingu.

Zbiór kandydatów wyłącznie maleje, więc świadkowie składają się w dowolnej kolejności, a świadek dopisany później nie przywraca kandydata zdjętego wcześniej.

Milczenie obejmuje wybór, a nie zdanie, więc jedno zdanie wraca rozstrzygnięte w jednym miejscu i otwarte w drugim.

Zbiór pusty mówiłby, że akapit przeczy każdemu czytaniu. Zdanie kłóciłoby się wtedy z tekstem, w którym je postawiono. Odpowiedzi tej ta warstwa nie wydaje, bo wybiera jednego gospodarza na przyłączenie i nie umie zwrócić pustki. Sprzeczność zdania z akapitem jest zatem wypowiedzią, dla której poziom tekstu ma przesłankę, a ten typ nie ma miejsca.

Werdykt liczy wyprowadzenia, bo powstaje pod dwiema warstwami, które liczą znaczenia

Werdykt powstaje z czytań gramatyki, czyli z wyjścia warstwy drugiej, a warstwy trzecia i czwarta pracują obok niego i werdyktu nie ruszają. „Zdanie wieloznaczne” znaczy wobec tego „ma kilka wyprowadzeń”, a nie „ma kilka znaczeń”. Tę różnicę mierzy przebieg nad korpusem audytowym. Pozycję dwuznaczną niesie tam większość zdań rejestru, a czytelnik nie waha się nad żadnym przeczytanym zdaniem (open-questions.md).

Od strony kodu tę samą różnicę bierze harness/znaczenia.py: puszcza czytania zdania przez warstwę trzecią i pyta, czy wracają z niej w tych samych drzewach. Pytanie stawia się pod obiema morfologiami.

python3 -m harness.znaczenia Składnica-frazowa-180723/
python3 -m harness.znaczenia Składnica-frazowa-180723/ --morfologia live

Ten przebieg daje dwie odpowiedzi. Pierwsza odpowiedź jest o mianowniku, a nie o wieloznaczności. Pytanie to daje się postawić najwyżej kilku zdaniom na tysiąc spośród tych, które olski melduje jako wieloznaczne, bo nad resztą nie wraca ani jedno czytanie, i mówi to tak samo bank drzew, jak i proza tego repozytorium. Kategorią, której brakuje najczęściej, jest wyrażenie przyimkowe pod grupą imienną, czyli dokładnie to przyłączenie, o które w tym pytaniu chodzi. Warstwa trzecia zameldowanej wieloznaczności zatem nie zdejmuje, bo jej nie dosięga. Nad tymi zdaniami, nad którymi ją dosięga, wieloznaczność zostaje: czytania wracają w tych zdaniach w drzewach rozłącznych, i to bez wyjątku. Mówią to obie morfologie i mówi to proza, choć morfologia żywa daje pytaniu populację kilka razy większą niż złota.

Druga odpowiedź jest o tym, jak ten pomiar wolno postawić. Zdanie o jednym czytaniu ma w tej warstwie kilka drzew. Najczęściej ma cztery drzewa, bo napis milczy o relacji przyimka i o znaczniku tematu (po-wypisaniu.md), więc liczba drzew mierzy tę ciszę tak samo jak wieloznaczność. Rozdziela je dopiero porównanie zbiorów drzew czytania z czytaniem i na tym kryterium stoi ta sonda.

Kolejność warstw jest zatem tym miejscem, w którym architektura przeczy powodowi, dla którego czwarta powstała. Warstwa rozstrzygająca powstała po to, żeby odpowiedzieć ponad składnią. Warstwa ta pyta jednak o Przyłączenie, czyli o obiekt składniowy. Widać to na jednym świadku: powtórzenie frazy przy kopuli nie dowodzi niczego o tym czasowniku, więc świadek kontekstowy nad taką parą milczy (rozstrzyganie.md). Ruch, który z tego wychodzi, opisuje wpis o świadkach pytających o obiekt składniowy w todo/rozstrzyganie.md.

Warstwa znacząca leży w pakiecie drugiego toru

Warstwa trzecia toru gramatycznego przechodzi z czytania parsera na drzewo kategorii dziedziny. Wypuszcza ją olski/skład/rozbiór.py, czyli moduł z pakietu toru składu, i importuje z tego pakietu morfologię, opowieść, przyimki oraz składnię. Wzięło się to z pytania, dla którego ta warstwa powstała: obieg zamknięty pyta, czy z napisu wraca drzewo, które ten napis wypuściło. O jedno znaczenie zdania obieg nie pyta.

Granica pakietu jest tu rozstrzygnięciem, a nie przypadkiem, i pilnuje go tests/test_rozbiór.py. Moduł czyta gramatykę, a gramatyka buduje się przy imporcie. Po wpisaniu tego modułu do olski/skład/__init__.py gramatykę budowałby każdy import samego kompilatora. Parser przestałby wtedy być świadkiem obiegu i byłby jego zależnością (design-notes.md). Wołanie z toru gramatycznego przechodzi tę granicę w drugą stronę, więc jest przestawieniem granicy pakietu, a nie przeniesieniem funkcji.

Warstwa ta jest przy tym cząstkowa, a cztery warstwy pozostałe nie są cząstkowe. Ogranicza jej dziedzinę to, co olski/skład/składnia.py umie powiedzieć, a gramatyka wyprowadza więcej. Krotka krótsza od liczby czytań wraca stąd z dwóch różnych powodów: dwa czytania zeszły się w jedno albo któreś czytanie nie mieści się w tym zapisie. Powód pierwszy jest zdjętą wieloznacznością, a powód drugi jest dziurą w kompilatorze. Rozdziela je Odczyt, a nie sama długość krotki: powody opisuje słowami kandydata, który odpadł, a kandydaci mówi, czy ten zapis w ogóle miał czym odpowiedzieć. Werdykt liczony nad wyjściem tej warstwy odrzucałby wobec tego zdanie, którego gramatyka nie odrzuca. Tę cenę płaci przestawienie kolejności warstw.

Oba kierunki dzielą typ, a nie kod

Warstwy trzecia i czwarta są w obu kierunkach identyczne, bo w obu kierunkach chodzi o te same dwa typy. Typami tymi są Zdanie oraz Kontekst, a deklaruje je olski/skład/składnia.py. Kontekst leży tam, a nie w olski/skład/opowieść.py, bo niesie naraz to, co o zdaniu wie tekst, oraz to, co wie o nim drzewo nad nim. Tekst wie czas zdarzenia i podmiot do pominięcia. Dwa pola tekstowe wypełnia Akapit w olski/skład/opowieść.py, a tożsamość, której lemat nie daje, niesie stojąca tam Postać. Kategorie tego drzewa należą do dziedziny, a nie do polszczyzny. Wywód za tym poziomem trzyma sklad.md. Co tekst wie ponad zdaniem, dowodzi tamten dokument osobno (kategorie-zapisu.md).

warstwa	gdzie	wejście	wyjście
tekst	olski/skład/opowieść.py	Akapit, czyli ciąg drzew Zdanie	Kontekst na każde zdanie, wraz z czasem i z tym, kogo wolno pominąć
znaczenie	olski/skład/składnia.py	konstruktory, które pisze autor	Zdanie
składnia	kompiluj w olski/skład/__init__.py	Zdanie	formy w kolejności, wraz z policzoną zgodnością
morfologia	olski/skład/morfologia.py	lemat wraz z żądanymi cechami	napis
przegląd	olski/skład/przegląd.py	napis w swoim tekście	role, których czytelnik z napisu nie odzyska

Warstwy pierwsza, druga i piąta nie powtarzają się w obu torach, a różni je to, czego jeden z kierunków nie ma. Kompilator nie ma wieloznaczności, bo z jednego drzewa wychodzi jeden napis. Nie ma w nim czego rozstrzygać, a werdykt nie ma czego liczyć. Przegląd pyta o inną rzecz niż werdykt: nie pyta o liczbę czytań zdania, a o role, które to zdanie wypuściły. Parser nie ma autora, więc nie wie, o kim mowa. Czyta to z akapitu przez Sąsiedztwo, a nie dostaje odpowiedzi w Kontekst.

Zasadę tę zapisuje olski/skład/rozbiór.py: oba kierunki mają wspólny typ, a nie wspólny kod. Wymuszona symetria poniżej tych dwóch warstw dałaby każdej stronie warstwę, której ta strona nie potrzebuje.

Wspólny typ kupuje przy tym wzorzec, którego bank drzew nie daje. Drzewo, z którego skład wypuszcza napis, zna czytanie, o które chodziło, więc obieg zamknięty mierzy warstwę czwartą bez anotatora i wycenia to disambiguation.md.